Voorwoord.

In een archief heeft alles zijn plaats ook die papieren die geen plaats hebben want die liggen onder de categorie “diversen” en nu is het eigenlijk wel leuk om zo eens ’n keer te neuzen wat hebben we daar nu eigenlijk allemaal. Zo kwam ik het navolgende artikel tegen.

Er is of wordt in Tilburg en omgeving een krant uitgegeven die heet “Rooms Leven” in 1960 stond er een artikel in dat nu precies past op deze plaats op dit moment. Het is een kerstverhaal geschreven door C. Robben een bekende schrijver uit deze omgeving. En het vertelt over de oomzeggertjes van Peter van Dun de pastoor die het wapen van “van DUN” op zijn grafzerk heeft staan links van het priesterkoor in de kerk van Goirle. Vele leden hebben dit met eigen ogen, tijdens de familiedag kunnen aanschouwen.
Voor de volledige juistheid van het verhaal durf ik mijn vingers niet in het vuur te steken, maar een aantal personen zijn beslist juist zo ook de tijd waarin het verhaal zich afspeelt. Ja, het is ook in dialect geschreven wat het voor veel mensen wat moeilijker maakt om het te lezen, maar juist daardoor nog beter in te leven in die tijd.
VEEL LEESPLEZIER, KVD

HOE ARJAON van DUN OP KERSTMIS NAAR ’T PARADIJS GONG.

Ondanks dè Arjaon van Dun zôô èèrum was as de mieren en gin vèèr van z'n lippen kos blaoze was 't toch unne geziene meens in Gôôl……..en dè kwaam omdet ie bij z'n heerôôm pastoor Peter van Dun, op 't „Paleis" wôônde. Naa motte niks bezunders denken ak „Paleis" schrèèf. „'t Paleis", dè was de Pasterij; dieje naom hagget van lieverleej gekregen van de inboorlingen van Gôôl... 't zal dus wel 'n schabbernak van 'n huis zen gewist. Bovendien was Arjaon z'n bruur, Vincent, mister in Gôôl. Arjaon was schoenlapper……Hoe dè kwaam is 'n zielig verhaol, mar ik zal 't oe toch vertellen.

Vadder Jan van Dun had jaore geleeje z'n twee zonen Arjaon en Vincent tegelèèk naor 't Seminarie gestuurd. Dè scheen traditie te zèèn in de familie want z'n èègen twee bruurs Antonius en Peter waren ôôk priester geworre, en Peter zelfs pastoor in Gôôl. Heerbruur had gezeej desse allebaai 't kopke d'r vur hadden……..en talenten moeten nie begraove worre………zittie en dan de eer……..de familie-eer twee zonen te meugen afstaon aon Onzen Lieven Heer, en wè iedereen nie gegeven was.., hij kosset goed betaolen ôôk. Verders had ie kender genog die 't geboer kosse overnemen.

Zôô vertrokken dan op zekeren dag de twee van Dunnekes onder begeleiding van Heerôôm Peter richting Leuven. Maonden lang wier d'r in Gôôl nog over gesproken, en as 's Zondags vadder Jan van Dun nao de liste mis in de herberg „St. Jacob" of in „De Doelen" z'n glas bier ging drinken, en d'n brief liet zien dè unne Kapittelheer van Beek 'm was komen brengen…..dan zweeg iedereen en keken meej grôôte ôôgen naor de haonepôôten die op 't papier stonden gekrabbeld. En as Jan d'n brief dan vur laas…wiessen ze hillemaol nie waor ’t schaaide………Waor had van Dun dè geleerd..…? Mar van Dun liet ze zôô wèès dè heerbruur Peter 'm zis keer vurgelezen had……., daor han ze niks meej te maoken.

Zoo gingen d'r wir jaoren vurbij. Op unne Zondagse mèèrgen zagen de misbezuukers in de kerk twee stadse jonge heren tussen vadder en moeder van Dun zitten. Zagen ze 't goed... werechtig, dè waren Arjaon en Vincent! Naa witte hoe dè gao in 'n dorp. Van Dun had nergens over gesproken... niks verteld in St. Jacob... en binnen 't uur wiesset iedereen in Gôôl te vertellen... Arjaon en Vincent van Dun waren terug gekomen van 't seminarie... ginne wonder dè d'n pastoor de liste twee weken zôô smerrig gekeken had... ! Wie stuurt d'r naa ôôk twee tegelèèk vur pastoor weg... ze hadden 't wel gedocht... De wèèreld zaat er in..... Bij van Dun thuis spande 't as 'n oordeel.
Onderwegen hadden de geburen vriendelijk tegen de jongens geknikt; ze hadden vriendelijk en bleu terug gegroet, mar vadder van Dun was stuurs dur gestapt... hij had zunne mond nie opengedaan. Mar thuis moest d'r uit... „'t Is schaand Arjaon... 't is schaand Vincent... ge staot te schaand vur men en hil de familie... 't heej gruwelijk veul geld gekost... en naa isset nog niks meej jóllie..." nèèg trapte van Dun tegen de kiest meej d'r spullen... „Vurzichtig vadder".., zeej Arjaon... „Vurzichtig, vurzichtig... maok leeg zekkoe...". Arjaon en Vincent bukten deejmoedig en staopelden de boeken op de vloer. „Vort", snaauwde van Dun... „ruimt diejen rommel op, die hedde niemer nôdig... en wè leej daor op d'n bôjem van de kiest... ?" „Des m'n viool vadder..." antwoordde Arjaon vurzichtig. Van Dun's wenkbrouwen zakten op z'n neus. „Ge zèèt toch nie van plan Arjaon om daor hier op te speulen... Ge zèèt toch nie van plan om as unne heyden langs de deuren te gaon, of te speulen op kermissen..: ! ?"

Godeke van Dun, 'n aauwere zuster van Vincent en Arjaon kwaamp er tussen. „Och vadder, ge mot nie zôô te keer gaon, 't Is naa toch zôô, en 't schèènt desse vur pastoor nie in de wieg zen geleej. Mar kunde gij echt viool speulen Arjaon?" Arjaon knikte en greep 't instrument. „Alleej, spult dan eens Arjaon..." en Godeke maokte kwiek 'n paar daans-paskes.
„Dè hek naa sjuust nie geleerd Godeke..." Dan spant ie de snaoren, grapt d'n strèèkstok en zingend klinkt 'n devoot melodieke over d'n herd. Godeke laacht bewonderend. „Des toch schôôn gedaon Arjaon" Vadder van Dun loert dur de raomen of de buurt nie löstert en verdwijnt dan in d'n stal.

Geleidelijk aon keerde de rust terug in de familie. Pastoor van Dun had er d'n normaole gang wir in gekregen; neef Vincent wier schoolmister in Riel, en Arjaon die zunne buik vol had van de wetenschap ging in 't vak bij Mr. Caatsballemaker Geert van Beeck.Mar och èèrum diejen Arjaon... z'n haanden stonden glad verkeerd en z'n vingers waren vuls te slap om de bollen vol te frutten meej koeihaor. Die vingers waren enkelt geschaopen om vioolsnaoren af te taasten: en zunne kop stond enkelt naar de muziek. Hij verhuisde van d'n eene bollefrutter naor d’n aandere ... ze kossen niks meej 'm begienen. Bij 't jonk volk was ie getapt…. op alle partijen spulde ie, zong ie. z'n èègen gemokten versjes en fantazeerde er op los. Bruur Vincent was veul serieuzer... die was al tot staot gekomen en getrouwd meej Laurentia Laurijssen. Dè was nog eens unne kèèrel.., die had meej z'n studie iets afgedaon... jè jè... hij was vort schoolmister in Gôôl... ! !

Mar Arjaon was niks jaloers. Hij vuulde z'n èègen zôô vrij as unne vogel en trok meej z'n viool heel d'n omtrek aaf. Ooh... wè lèèfde d'n Arjaon as de paoren over d'n zaandigen vloer walsten... wè wier d'r gelaachen en geravot. ...muug en verhit zaten de jongens en medjes haand in haand op de baanken langs de muur.... Ze ruurden d'n suiker dur 't bier of d'n brandewèèn.., en in d'n smôôr van zuut bier, rook en jenever zaag ie die glinsterende ôôgen... en hij wies nie of dè kwaamp van d'n draank, of van zèène muziek. Zóó zaag ie eens twee glinsterende óógen van Bertientje Reyniersen van 't Paradeske uit Görp. 't Was op unne tèèr-aovend van de Guld „in de Doelen" dettie op slag verliefd wier op Bertientje. Arjaon spulde, en praotte tegen z'n viool... Bertientje heurde die vremde dichterlijke woorden en ze begreep d'n muziek... ze wier raozend op Arjaon! Daor nao heej Bertientje Arjaon nog dikkels gesproken….., ze leerde 'm kennen, en as pront boere medje had ze 'm zôô ver gekregen dettie schoenlapper wier.., dè was toch 'n eerzaom ambacht... meej unne spulman hoefde ze thuis ommers nie aon te komen. Arjaon heeget geprobeerd... serieus... mar d'n onrust joeg 'm z'n stuultje aaf... om d'n haoverklap staak ie z'n els in 't spek... hij kreeg er de kramp van in z'n borst... 'n benauwde pent die z'n èèremen verlamden. Zôô heej Arjaon Bertientje jaoren aon de sleur gehaauwen... tot ze 'm schieten liet en af zeej meej unne snik in d'r stem. Aon al die dingen denkt Arjaon van Dun op Kerstaovend 1632.

Pastoor Peter van Dun heej Arjaon onder z'n bescherming genomen, en hij wôônt vôôrt as schoenlapper op de gôôlse Pastorij „t Paleis". Hij zit alleen op z'n kaomerke in 't aachterhuis. Vremd,... denkt Arjaon... vremd... 't is net of ik van munne Leuvense tèèd meej unne rukwend naor 'n veertigste jaor gewaaid ben, en alles wè 'k tegengekomen ben is me bij gebleven wel wè vaog…. alleen Bertientje Reyniersen zie ik nog vur mè, schôô.. jong... net as toen op d'n tèèraovend van St. Joris...Vremd,., denkt Arjaon... as z'n haand naor die benauwde pent in z'n borst grept, net of ze 'r d’n aojem uit willen trekken... Bertientje Reyniersen woont nog op 't Paradijs in Görp... ze is nog vrij. dè wit Arjaon... daor denkt ie aon. Bertientje gao d'r èègen klaor maoken vur, de naachtmis... ze komt ieder jaor naor de naachtmis... alleen... Bertientje is nie bang... Bertientje Reijniersen zal van naacht ôôk komen... Arjaon van Dun stao op en slao zunne zwarte maantel om, hij neemt z'n viool... en stapt de donkerte in... De wend snijdt 'm langs z'n ooren... z'n oogen schieten vol traonen en unne motrèègen mokt 'm koud tot in z'n knoken. Arjaon gao over d’n Wachtelberg... langs de waotermeulen over de meulenpad, naor Breehees,.. Arjaon laacht.., hij doet er unne pas bij... mar efkes steunt ie meej een haand tegen unne boom en z'n aarder haand grept naor zunne daas. Dan gaot ie verder, 'n verlammende pent schiet dur zunne èèrum... des ommers niks... Bertientje Reyniersen denkt ie. .. Arjaon van Dun zie die glinsterende ôôgen van Bertientje Reyniersen. Arjaon van Dun heurt diejen snik in d'r stem toen ze 'm vertelde dat niks worre kon... Nou is Arjaon bij 't steeke „'t Paradijs". Hij stao hèègend stil... Dan gao de deur open. Bertientje Reijniersen heurt ver de klokken van Gôôl ... ze kekt naor de lucht, ze heurt muziek... 'n viool...! ! Arjaon spult en praot tegen z'n viool. 't gezicht laacht... mar alle pent van de leste vijf en twintig jaor krampt in z'n borst saomen. Bertientje heurt die vremde dichterlijke woorden.., ze begrept de muziek. Arjaon... Arjaon van Dun schreeuwt ze... ' Dan slaot Arjaon tegen de grond... z'n viool klapt meej 'n holle slag op unne wortel, klaogend springen enkele snaoren... Arjaon heurt Bertientje nie mir snikken... Zoo gong Arjaon van Dun op Kerstaovend 1632 meej pent aon z'n hart naor 't Paradeske op Görp en kwaamp meej 'n laachend gezicht in 't euwige Paradijs aon.
C. Robben